مردم صغیرند واهل تشخیص نیستند.

به مناسبت دوازدهم فروردین، روز جمهوری اسلامی

بازخوانی نگاه حاکم نسبت به مردم

اظهارات آیت الله مصباح یزدی، رئیس موسسه آموزشی امام خمینی قم؛ در مورد انتخابات و شرکت گروهای سیاسی نگرانی هایی را پدید آورد که  بر خلاف نظرات سریع امام در باب انتخابات و کم رنگ کردن نقش مردم در سرنوشت خود است.

آیت الله مصباح یزدی تئوریسین حکومت اسلامی

آیت الله مصباح در مقام شورای نگهبان به رد صلاحیت اصلاح طلبان اشاره می کند و مدعی است که این گروه شانس برنده شدن ندارد و قطعا رد صلاحیت می شوند.این اولین باری نیست که جناب مصباح چنین اظهار نظری را می فرمایند؛  ایشان نیز در مناقشه ی انتخابات گذشته  اظهار داشتند:   ” برخی گمان میکنند رای دادن حق مردم است. یکی از اشتباهات این است که برخی گمان میکنند رای دادن حق مردم است و به هرکه دلشان بخواهد میتوانند رای بدهند. آنها غفلت میکنند که در بینش اسلامی، حق با تکلیف ممزوج است. حق و تکلیف در کنار هم قرار دارند. شما به لحاظ قانونی حق دارید که به هرکه میخواهید رای دهید، اما مکلفید که به اصلح رای دهید. حق داشتن، تکلیف را رفع نخواهد کرد. وی به این مساله اشاره نکرد که آیا این تکلیف را مردم بر اساس  اختیار و  انتخاب خود باید به انجام برسانند و یا شورای نگهبان به جای آنان این تکلیف را انجام می دهد. شما موظفید تا آنجا که میتوانید تحقیق کنید و اصلح را بشناسید و کسی را که به درد مردم میخورد انتخاب کنید. انتخابات مسالهی سرنوشت سازی است و ما در مقابل انتخابمان مسوولیت داریم. ”

خلاصه سخنان آیت الله مصباح یزدی:  ” مردم صغیرند  و اهل تشخیص نیستند . ما تشخیص می دهیم چه کسی را انتخاب کنند.  صرف نظر از بیان گذشته فکری ایشان قبل انقلاب و دوران رهبری  حضرت امام(ره که در جای خود قابل تأمل است . برای یادآوری و روشن شدن  نسلی که با مبانی فکری امام (ره)  کمتر آشنا هستند،به نظرات امام(ره)  در باب انتخابات اشاره می کنم .

در اندیشۀ سیاسی امام خمینی حکومت به تمامه از آنِ مردم است ونقش مردم در حکومت صوری واعتباری نیست، بلکه همه جانبه و تمام عیار است، وحقّ ایجاد وابقا واصلاح حکومت برای مردم ثابت است. در اندیشۀ سیاسی امام خمینی مردم میزان امور و شاخص اصلی حکومت شمرده می شوند وهیچ کس حقّ ندارد بر مردمی بدون خواست آنان حکومت کند و یا کسانی خود را برخلاف خواست مردم بر آنان تحمیل نمایند و آرا و عقاید خود را بدون تمایل مردم به آنان بقبولانند ویا قیّم مآبانه با مردم رفتار کنند وآنان را صغیر تصوّر کنند وبه جای آنان تصمیم گیرند.

“میزان، رأی ملت است.”، چقدر اهمیت دارد؟

امام (ره)  فرمودند : میزان ملّت ها هستند…وهیچ قدرتی نمی تواند یک ملّت را منزوی کند وهیچ ملّتی نمی تواند بر یک ملّتی که به پا خاسته است حکومت کند(۱)

دموکراسی این است که آرای اکثریّت وآن هم این طور اکثریّت معتبراست اکثریّت هرجه گفتند آرایشان معتبر است،ولو به خلاف،به ضررخودشان باشد.شما ولیّ شان نیستید که بگویید که این برخلاف،ضرر شما هست، ما نمی خواهیم بکنیم.شما وکیل آن ها هستید، ولیّ آن ها نیستید….شما آن مسائلی را که مربوط به وکالتتان هست وآن مسیری که ملّت دارد، روی آن مسیر راه بروید ولو عقیده تان این است که این مسیری که ملّت رفته، خلاف صلاحش است. خوب باشد، ملّت می خواهد این طور بکند، به من وشما چکار دارد؟خلاف صلاحش را می خواهد. ملّت که رأی داده، رأی که داده رأی متّبع است. (۲)

امام(ره) در بیانات متعدّد خود به مفهوم جمهوریت به عنوان اساس حکومت اسلامی پرداخته وهمۀ امور را تابع آرای مردم واکثریّت معرفی نموده است.

ما تابع آرای ملّت هستیم. ملّت ما هر طور رأی داد ما هم ار آن ها تبعیّت می کنیم. ما حقّ نداریم، خدای تبارک وتعالی به ما حقّ نداده است ، پیغمبر اسلام به ما حقّ نداده است که ما به ملّتمان یک چیزی را تحمیل بکنیم،بله ممکن است گاهی وقت ها ما یک تقاصایی از آن ها بکنیم، تقاضای متواضعانه، تقاضایی که خادم یک ملّت از ملّت می کند. (3)

امام(ره) در تمام انتخابات بر آزادی کامل مردم ،که سلامت نظام بدان وابسته است، تأکید داشتند …مردم در دادن رأی به اشخاص واجد شرایط آزاد هستند وهیچ کس را حق الزام کسی نیست(۴)

امام (ره) برخلاف آن هیئتی که مردم را فاقد تشخیص لازم می دانند ومعتقدند که باید به جای مردم تصمیم بگیرند، براین باور بوده است که مردم به خوبی قدرت تشخیص دارند وهیچ کس حقّ تصمیم گیری برای مردم را ندارند. ایشان با روش های قیّم مآبانه در امر انتخابات به شدّت مخالف بودند واجازۀ چنین کاری را به هیچ کس نمی دادند. ایشان در پیام خود به مناسبت انتخابات سومین دورۀ مجلس شورای اسلامی در این باره فرمودند:

همان طور که بارها گفته ام مردم در انتخابات آزاداند واحتیاج به قیّم ندارند وهیچ فرد ویا گروه ودسته ای حقّ تحمیل فرد ویا افرادی را به مردم ندارند .جامعۀ اسلامی ایران که با درایت ورشد سیاسی خود جمهوری اسلامی وارزش های والای آن وحاکمیّت قوانین خدا را پذیرفته اند وبه این بیعت واین پیمان بزرگ وفادار مانده اند، مسلّم قدرت تشخیص وانتخاب کاندیدای اصلح را دارند (۵)

ملّت وشما وهرکس آزاد است همیشه وبه هرکس که می خواهد رأی می دهد،ولو آن که آقایان وفرض کنید که علمای حورۀ علمیۀ تهران یاقم آن ها را معرفی نکرده باشند. شما الزامی ندارید به این که هرچه آن ها معرفی کردند، شما هم همان را معرفی کنید(۶)

در منظر سیاسی امام  انتخابات در انحصار هیچ کس ،هیچ مقام وهیچ گروهی نیست آفت وخطراین اندیشه، که گروهی خاص باید نقش تعیین کننده داشته باشند ومردم پیرو آنان باشند، ویا این که انتخابات حقّ مجتهدین است، از اندیشۀ جدایی دین از سیاست بیشتر نباشد کمتر نیست. وای توطئه ای است برای حذف مردم وبی رنگ کردن نقش مردم وسلب کردن حقّ آزادی، که در زمان امام کمتر و امروزه بیشتر از سوی بعضی جریان های فکری مطرح می شود.امام (ره) در این باره چنین فرموده است:

همان طور که مکرّر من عرض کرده ام وسایرین هم گفته اند انتخابات در انحصار هیچ کس نیست، نه در انحصار روحانیین است، نه در انحصار احزاب است،نه در انحصار گروه هاست. انتخابات مالِ همۀ مردم است. مردم سرنوشت خودشان دستِ خودشان است وانتخابات برای تحصیل سرنوشت شما ملّت است.

از قراری که من شنیده ام در دانشگاه بعضی از اشخاص رفته اند گفته اند که دخالت در انتخابات، دخالت در سیاست است واین حقّ مجتهدین است. تا حالا می گفتند که مجتهدین در سیاست نباید دخالت بکنند،این منافی با حقّ مجتهدین است. آن جا شکست خورده اند،حالا عکسش را دارند می گویند.این هم روی همین زمینه است. این که میگویند انتخابات از امور سیاسی است وامورسیاسی هم حقّ مجتهدین است هردویش غلط است. انتخابات سرنوشت یک ملّت را دارد تعیین می کند.انتخابات بر فرض این که سیاسی باشد وهست هم، این دارد سرنوشت همۀ ملّت را تعیین می کند، یعنی آحادملّت سرنوشت زندگی شان در دنیا وآخرت منوط به این انتخابات است.این، این طور نیست که انتخابات را باید چندتا مجتهد عمل کنند. این معنی دارد که مثلاً یک دویست تا مجتهد در قم داشتیم ویک صد تا مجتهد در جاهای دیگر داشتیم، این ها همه بیایند انتخاب کنند،دیگر مردم بروند کنار؟ این یک توطئه ای است(۷)

انتخابات مهندسی شده سال ۱۳۸۸ نمونه ای بارز از بی توجهی به رأی ملت بود. این طور نباشد که فقط برای بودن در صحنه مردم را به پای صندوق های رأی بکشانند و در نهایت هر کس که خود می پسندند، به روی کار بیاورند.

پی نوشت: 

۱ صحیفۀ نور،ج۷،صص۵۷۴- ۵۷۵

۲ همان،ج۵،ص۳۰۰

۳  همان،ج۶،ص۲۶۰

۴  همان، ج۹، ص۶۳۹

۵ همان، ج۲۰،ص ۱۹۴

۶ همان، ج۹،ص ۶۳۰

۷ همان ج۱۸،صص۲۵۲- ۲۵۳

مجتبی ناظری

Print Friendly, PDF & Email